среда, 31. мај 2017.

VRSTA, RASA I SORTA

Politika od 26. 05. 2017.
(Prilog: Miodrag Ivanišević)

9 коментара:

Slavko Bovan је рекао...

SORTA - klasa, tip, vrsta, kategorija, način, soj, rod, red, marka, grana, фам. fela фам
(Павле Ћосић и сарадници, Речник синонима, Београд 2008)

Slavko Bovan је рекао...

Šta piše u drugim knjigama?

Belirac је рекао...

To nisu isti nivoi. Prof. Jeremić piše o biološkoj terminologiji, a ono što se navodi u "Rečniku sinonima" odnosi se na opštu leksiku.

Na primjer, u Anićevom "Rječniku hrvatskoga jezika" za niz se - pored ostaloga - daje ovakvo tumačenje: "više osoba, predmeta ili pojava jedan pored drugoga ili jedan za drugim", a za red - također pored ostaloga - piše ovako: "skup onoga što dolazi jedno za drugim". U opštoj leksici to su sinonimi.

Za red se čak daje i ovakav opis: "niz brojeva ili veličina koje se postepeno povećavaju ili smanjuju po određenom pravilu; progresija".

U matematičkoj terminologiji niz i red nisu sinonimi, a pogotovo red nije niz.

Niz je, pojednostavljeno rečeno, npr. 1, 3, 5, 7, ...,
a red je 1+3+5+7+...

Iz ovog se primjera vidi da su opšti rječnici često nekompetentni kad daju opis stručnih termina.

Belirac је рекао...

U križaljkama se obično balansira između opšte leksike i stručne terminologije, ali ipak ne bi trebalo "brljati" kad se opisuju stručni termini, što znači da se npr. riječ "jonatan" ne bi smjela opisivati kao "vrsta jabuka", kad je to "sorta jabuka".

Slavko Bovan је рекао...

Tako je, a ovaj tekstić iz "Politike" pokazuje da "obični rješavači" veoma ozbiljno (što je vrlo pozitivno!) obraćaju pažnju na svaki detalj.

Ovo me podsjeti na jedan detaljčić povodom "Najviši vrh Srbije" u mojoj ukrštenici, i prepiske sa sekretarom Planinarskog saveza Srbije. To je vrlo interesantna priča, koju ću vam jednom ispričati, a ovdje ću samo kazati da je ishod "meča" - Enigmati:planinari - 1:0.

Slavko Bovan је рекао...

Da, svi znamo da STADO i KRDO nisu sinonimi, ali javno priznajem da sam nekoliko puta STADO opisao kao KRDO (i obrnuto) kada sam u skandinavci imao prostora za jedan red. Moralo je tako!

Nedjeljko Nedić је рекао...

Slažem se s Belirčevim tumačenjem. Prof. Jeremić je, naravno, u pravu, no u skandinavkama nema dovoljno mjesta za opise.

Mladen Markovic је рекао...

U tom dodatku majstoriše budić mile, enigmatski idiot.

Cryptoman је рекао...

Belirac je objasnio suštinu. A oni koji pišu primjedbe kao ovaj prof. trebali bi znati da se značenje riječi unutar neke struke često razlikuje od značenja u široj upotrebi.
A zašto je to tako? Između ostalog i zato što jezik, osim kategorije "istoznačnice" tj. sinonimi, poznaje i kategoriju "bliskoznačnice". To su tzv. djelimični sinonimi, odnosno pojmovi međusobno zamjenjivi samo u određenim kontekstima.
U opisivanju križaljki, o čemu je ovdje riječ, veoma često se koriste upravo bliskoznačnice.